蕨类植物

 

 

       1)中国蕨类植物的多样性

       全世界有蕨类植物10 00012 000种,中国有2 2002 600种,占世界种数的22%。由于中国地域广大,自然条件复杂多样,除了热带少数科属外,中国拥有的科属数几乎占世界的95%,这说明中国的蕨类植物有极高的多样性。

       中国分布有在探讨物种进化系统问题上十分重要的种类,如原始类群裸蕨纲的松叶蕨(Psilotum mudum)、天星蕨(Christensenia)。有些属如光叶蕨(Cystoathyrium)、中国蕨(Sinopteris),其分布区狭小,为中国特有,它们的发现对研究该科中属的演化关系有一定意义。而在四川东部长江沿岸发现的圆肾铁线蕨(Adiantum reniforme),其原产地在大西洋的Madeira群岛。中国变种荷叶铁线蕨(Adiantum reniforme var. sinense)的出现,为研究间断分布及中国和非洲蕨类种的关系提供了很好的材料。能生长在海拔4350m高山寒冻荒漠的严酷环境中的玉龙蕨(Sorolepidium glaciale)是研究蕨类形态和生态条件关系的重要属种。仅产中国西南的湖南石灰岩壁的荚囊蕨(Struthiopteris eburnea)是典型的石灰岩钙质土的重要种属。

       根据不完全统计,中国特有的蕨类植物有500600种,占已知中国蕨类植物的25%左右,重要特有属及代表种见表1

       2)蕨类植物受威胁和濒危状况

       随各地区植物考察的深入,不断有蕨类植物新种被发现,但与此同时也有一些种由于环境改变或人为破坏而消失或濒临灭绝(表2)。除上面提到的特有和濒危属种(表1和表2)外。还有些种类虽然不限产中国,但在中国仅局部地区有分布,如鹿角蕨(Platycerium wallichii)仅产靠近缅甸边境的盈江,而埃及苹(Marsilea aegyptica)仅产新疆的局部水域。像这些种类的个体数量不多,分布区狭窄,如不保护,很易绝灭。类似的濒危种类还有很多,估计约占中国蕨类总数的30%左右,其中重要的有101种(表3)。

 

1  中国蕨类植物特有属及其代表种

特有属代表种名

 

地理分布

柳叶蕨

Cyrtogonellum fraxinellum

四川、云南、贵州、广西

光叶蕨

Cystoathyrium chinense

四川

黔蕨

Phanerophlebiopsis tsiangiana

贵州

中国蕨

Sinopteris grevilleoides

四川、云南

玉龙蕨

Sorolepidium glaciale

云南

毛脉蕨

Trichoneuron microlepioides

云南

 

 

2  中国蕨类植物灭绝统计表

 

中国灭绝

可能灭绝

光叶蕨

Cystoathyrium chinense

 

+

单叶贯众

Cyrtomium hemionitis

+

 

中华水韭

Isoetes sinensis

 

+

毛脉蕨

Trichoneuron microlepioides

+

 

 

 

3  中国蕨类植物重要的濒危及稀有种

卤蕨科

Acrostichaceae

黄腺羽蕨

Pleocnemia winitii

尖叶卤蕨

Acrostichum speciosum

云南牙蕨

Pteridrys cnemidaria

铁线蕨科

Adiantaceae

多变叉蕨

Tectaria variabilis

冯氏铁线蕨

Adiantum fengianum

铁角蕨科

Aspleniaceae

荷叶钱线蕨

Adiantum reniforme var.sinense

细辛蕨

Boniniella cardiophylla

苍山铁线蕨

Adiantum sinicum

苍山蕨

Ceterachopsis dalhousiae

观音座莲科

Angionpteridaceae

药蕨

Ceterach officinarum

法斗观音座莲

Angiopteris sparsisora

泽泻蕨

Hemionitis arifolia

二回原始观音座莲

Archangiopteris bipinnata

狭叶巢蕨

Neottopteris phyllitidis

原始观音座莲

Archangiopteris henryi

对开蕨

Phyllitis japonica

三叉蕨科

Aspidiaceae

水鳖蕨

Sinephopteris delavayi

轴脉蕨

Ctenitopsis sagenioides

蹄盖蕨科

Athyriaceae

沙皮蕨

Hemigramma decurrens

光叶蕨

Cystoathyrium chinense

海南节毛蕨

Lastreopsis hainanensis

实蕨科

Bolbitiaceae

乌毛蕨科

Biechnaceae

中华刺蕨

Egenolfia sinensis

苏铁蕨

Brainea insignis

东京鳞毛蕨

Dryopteris tokyoensis

假桫椤

Diploblechnum fraseri

黔蕨

Phanerophlebiopsis tsiangiana

阴地蕨科

Botrychiaceae

角状耳蕨

Polystichum alcicorne

下延阴地蕨

Botrychium decurrens

玉龙蕨

Sorolepidium glaciale

燕尾蕨科

 Cheiropleuriaceae

禾叶蕨科

Grammitidaceae

燕尾蕨

Cheiropleuria bicuspis

荷包蕨

Calymmodon cuculatum

天星蕨科

Christenseniaceae

红毛禾叶蕨

Grammitis hirtella

天星蕨

Christensenia assamica

穴子蕨

Prosaptia urceolaris

桫椤科

Cyathyaceae

革舌蕨

Scleroglossum pusillum

大羽桫椤

Alsophila contaminans

雨蕨科

Gymnogrammitidaceae

兰屿笔筒树

Alsophila fenicis

雨蕨

Gymnogrammitis dareiformis

南洋沙椤

Alsophila loheri

七指蕨科

Helminthostachyaceae

桫椤

Alsophila spinulosa

七指蕨

Helminthostachys zeylanica

海南白桫椤

Sphaeropteris hainanensis

裸子蕨科

Hemionitidaceae

笔筒树

Sphaeropteris lepifera

薄叶翠蕨

Anogramma leptophylla

骨碎补科

Davalliaceae

心基风丫蕨

Coniogramme petelotii

台湾骨碎补

Dauallia stenolepis

膜蕨科

Hemenophyllaceae

双扇蕨科

Dipteridaceae

菲律宾厚叶蕨

Cephalomanes laciniatum

灰背双扇蕨

Dipteris conjugata

厚边蕨

Crepidopteris humilis

槲蕨科

Drynariaceae

皱翅厚壁蕨

Meringium acanthoides

硬叶槲蕨

Drynaria rigidula

大球杆毛蕨

Nesopteris grandis

顶育蕨

Photinopteris speciosa

球杆毛蕨

Nesopteris thysanostoma

崖姜蕨

Pseudodrynaria coronans

水韭科

Isoeteaceae

鳞毛蕨科

Dryopteridaceae

高寒水韭

Isoetes hypsophila

草质复叶耳蕨

Arachniodes hasseltii